Adaptogenen

Adaptogenen zijn planten of plantaardige stoffen die onder deze verzamelnaam worden aangeboden vanwege hun geschiedenis binnen traditionele gebruikssystemen en modern supplementengebruik. Er bestaat echter geen eenvoudige definitie waarmee alle adaptogenen automatisch dezelfde eigenschappen krijgen. Maca, suma, rhodiola en andere botanische producten verschillen inhoudelijk sterk van elkaar. Het is daarom nauwkeuriger om per plant te kijken naar samenstelling, traditioneel gebruik, beschikbare studies en veiligheid dan algemene uitspraken te doen over ‘wat adaptogenen doen’. Soft Habit gebruikt de categorie vooral om dergelijke botanische producten overzichtelijk bij elkaar te brengen.

De productiemethode van adaptogenen hangt af van de gebruikte plant. Wortels, bladeren, zaden of andere plantdelen kunnen worden gedroogd en vermalen tot poeder, maar kunnen ook met water, alcohol of een andere methode worden geëxtraheerd. Een capsule kan vervolgens poeder of extract bevatten. Daardoor zijn twee producten met dezelfde plantnaam niet automatisch vergelijkbaar. Kijk bij adaptogenen kopen naar de exacte botanische soort, het gebruikte plantdeel, de hoeveelheid per portie en of je met heel plantmateriaal of een geconcentreerd extract te maken hebt.

Adaptogenen gebruik je volgens de productspecifieke aanwijzingen en niet volgens één universele ‘adaptogeen-dosering’. Een poeder zoals maca heeft bijvoorbeeld een andere samenstelling en portiegrootte dan een geconcentreerd plantenextract. Let daarnaast op andere aanwezige stoffen. Guarana en guayusa bevatten bijvoorbeeld cafeïne, waardoor ook cafeïne uit koffie, thee en energiedranken meetelt bij je totale inname. Gebruik je geneesmiddelen, combineer dan niet op eigen initiatief meerdere kruidenpreparaten en bespreek twijfel met een arts of apotheker. Controleer daarom altijd het etiket van het gekozen product.

Er bestaat geen algemeen aangetoond ‘adaptogeen effect’ dat voor alle planten in deze categorie kan worden gegarandeerd. Onderzoek richt zich meestal op een specifieke plant, een bepaald extract en een bepaalde hoeveelheid. Resultaten daarvan kunnen niet zonder meer worden toegepast op een ander product dat toevallig ook als adaptogeen wordt verkocht. Soft Habit koppelt deze producten daarom niet automatisch aan claims over stress, hormonen, prestaties of herstel. De nuttigste manier om adaptogenen te vergelijken is per ingrediënt: wat zit er precies in, welke vorm wordt gebruikt en welke informatie is voor dat specifieke product beschikbaar?

Bijwerkingen van adaptogenen verschillen per plant. Producten met cafeïnehoudende ingrediënten zoals guarana of guayusa kunnen bij gevoelige personen bijvoorbeeld onrust, hartkloppingen of slaapproblemen geven wanneer de cafeïne-inname te hoog wordt. Andere kruiden hebben weer andere veiligheidsprofielen en kunnen wisselwerken met geneesmiddelen. ‘Natuurlijk’ betekent daarom niet automatisch ‘zonder risico’. Controleer altijd het etiket en combineer botanische supplementen niet gedachteloos. Bij medicatie, zwangerschap, borstvoeding of een medische aandoening is overleg met een arts of apotheker verstandig. Controleer daarom altijd het etiket van het gekozen product.

Een adaptogeen en een stimulant zijn geen synoniemen. De term adaptogeen wordt gebruikt voor bepaalde botanische producten, terwijl een stimulant een stof is die het centrale zenuwstelsel stimuleert. Sommige producten die binnen een adaptogenenassortiment staan, kunnen wél stimulerende stoffen bevatten. Guarana en guayusa bevatten bijvoorbeeld van nature cafeïne. Kijk daarom altijd naar het daadwerkelijke ingrediënt en niet alleen naar de categorie waarin een webshop het product plaatst. Wie cafeïne wil beperken, moet ook cafeïne uit koffie, thee, energiedrank en andere supplementen meetellen.